നൂറുകണക്കിന് ദശലക്ഷം വർഷങ്ങളായി സസ്യങ്ങൾ അതിസങ്കീർണമായൊരു കാര്യം ചെയ്തുവരുന്നു. ഇലകൾ സൂര്യപ്രകാശം പിടിച്ചെടുത്ത് അതിലെ ഊർജത്തെ സംഭരിച്ച് പിന്നീട് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന രാസഊർജമാക്കി മാറ്റുന്നു.

ഈ സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയയിൽനിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട യൂറോപ്യൻ ഗവേഷകസംഘം, സൂര്യപ്രകാശം ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളത്തെ വിഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വികസിപ്പിക്കാൻ ഏകദേശം 4 വർഷം ചെലവഴിച്ചു. ഇതിലൂടെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ സംഭരിച്ച് പിന്നീട് ഊർജസ്രോതസ്സായി ഉപയോഗിക്കാം.

ഗവേഷണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ അയർലൻഡിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് കോർക്കിലെ മുതിർന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ. എൽബെ ഓ മാനഹാനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ലളിതമെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചോദ്യമായിരുന്നു തുടക്കം: ഒരൊറ്റ, വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന, കാർബൺ രഹിത മൾട്ടിസെൽ സംവിധാനത്തിലൂടെ സൂര്യപ്രകാശത്തെ നേരിട്ട് ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജനാക്കി മാറ്റാനാകുമോ?

EU ധനസഹായമുള്ള FreeHydroCells പദ്ധതിയിലൂടെ നടത്തിയ ഈ പ്രവർത്തനത്തിൽ അയർലൻഡ്, ഫ്രാൻസ്, ജർമനി, ഇറ്റലി എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഗവേഷകർ ഒന്നിച്ചു.

“ഇലകൾ സൂര്യപ്രകാശം പിടിച്ചെടുക്കുന്ന രീതിയിൽനിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, ശുദ്ധമായ ഊർജം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായും ചെലവ് കുറഞ്ഞ രീതിയിലും ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള മാർഗം വികസിപ്പിക്കാനായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

സൂര്യപ്രകാശത്തിൽനിന്ന് ഹൈഡ്രജനിലേക്ക്

ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളിൽനിന്ന് മാറാനുള്ള യൂറോപ്പിന്റെ ശ്രമത്തിൽ ഹൈഡ്രജൻ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.

എന്നാൽ പുനരുപയോഗ ഊർജം ഉപയോഗിച്ച് ഹൈഡ്രജൻ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ല. ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ എന്നു വിളിക്കുന്നതിനുള്ള പരമ്പരാഗത രീതി, പുനരുപയോഗ വൈദ്യുതി ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ഇലക്ട്രോലൈസർ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും അതിലൂടെ വെള്ളത്തെ ഹൈഡ്രജനും ഓക്സിജനുമായി വിഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനും വെള്ളം വിഘടിപ്പിക്കാനും ഇതിന് വെവ്വേറെ സംവിധാനങ്ങൾ വേണം.

“ഇലകൾ സൂര്യപ്രകാശം പിടിച്ചെടുക്കുന്ന രീതിയിൽനിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, ശുദ്ധമായ ഊർജം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായും ചെലവ് കുറഞ്ഞ രീതിയിലും ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള മാർഗം വികസിപ്പിക്കാനായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം.” — എൽബെ ഓ മാനഹാൻ, FreeHydroCells

ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ഒരൊറ്റ സംവിധാനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന കൂടുതൽ സംയോജിതമായൊരു രീതിയാണ് FreeHydroCells ഗവേഷകർ പരിശോധിച്ചത്. വികസനത്തിന്റെ പ്രാരംഭഘട്ടത്തിലായിരുന്ന പുതിയ അർധചാലക വസ്തുക്കളിൽനിന്ന് തുടങ്ങിയ അവർ, ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളെ ആശ്രയിക്കാതെ സൂര്യപ്രകാശം ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളത്തെ ഹൈഡ്രജനും ഓക്സിജനുമായി വിഘടിപ്പിക്കാവുന്ന സമ്പൂർണ സംവിധാനം നിർമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

സുലഭവും സുസ്ഥിരവുമായ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനൊപ്പം കാര്യക്ഷമതയും ചെലവുകുറവും ഈടുനിൽപ്പും ഒരുമിപ്പിക്കാനായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം. ചെറിയ സെല്ലുകളിൽനിന്ന് വലിയ സെല്ലുകളിലേക്കു നീങ്ങി സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വലുപ്പം കൂട്ടാമെന്നും ഒടുവിൽ അവയെല്ലാം ഒരൊറ്റ പ്രവർത്തനക്ഷമമായ മൾട്ടിസെൽ സംവിധാനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കാമെന്നും തെളിയിക്കാനും അവർ ആഗ്രഹിച്ചു.

ഇലയ്ക്ക് സമാനമായ പ്രക്രിയ

പ്രകാശസംശ്ലേഷണത്തിന്റെ കൃത്രിമ പകർപ്പെന്നതിലുപരി, ‘ഇലയ്ക്ക് സമാനമായത്’ എന്നാണ് ഗവേഷകർ തങ്ങളുടെ സാങ്കേതികവിദ്യയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. സ്വാഭാവികമായ ഒരു ഇല സൂര്യപ്രകാശവും വെള്ളവും CO 2-ഉം ഉപയോഗിച്ച് ഊർജം സംഭരിച്ചിരിക്കുന്ന ജൈവവസ്തു ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ FreeHydroCells സംവിധാനം സൂര്യപ്രകാശം ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളത്തെ ഹൈഡ്രജനും ഓക്സിജനുമായി വിഘടിപ്പിക്കുന്ന കാർബൺ രഹിത പ്രക്രിയ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു.

“ആത്യന്തികമായി നോക്കിയാൽ, ഇലയും സൗരോർജത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ജൈവരാസ ഫാക്ടറിയാണ്,” ആഖൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള ജർമൻ നാനോടെക്നോളജി ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ AMO-യിൽ സെൻസർ സാങ്കേതികവിദ്യയിലും ഊർജ പരിവർത്തനത്തിലും ഗവേഷകസംഘങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഡോ. ഉൾറിഷ് പ്ലാഷെറ്റ്ക പറഞ്ഞു.

സൂര്യപ്രകാശം ആഗിരണം ചെയ്യാനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത അർധചാലക വസ്തുക്കളുടെ നേർത്ത പാളികളാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. ആവശ്യത്തിന് പ്രകാശോർജം ആഗിരണം ചെയ്യുമ്പോൾ വൈദ്യുത ചാർജുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. അവ വെള്ളവുമായി ചേരുന്ന പ്രതലങ്ങളിലേക്ക് കൈമാറി, ജലതന്മാത്രകളെ വിഘടിപ്പിക്കാനാവശ്യമായ ഊർജം നൽകാം.

മറ്റൊരു വിധത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഒരേ സമഗ്ര സംവിധാനത്തിനുള്ളിൽത്തന്നെ സൂര്യപ്രകാശം പിടിച്ചെടുത്ത് ഹൈഡ്രജന്റെ രൂപത്തിലുള്ള രാസഊർജമാക്കി മാറ്റുന്നു.

ഒരു സെല്ലിൽനിന്ന് ഒരു സംവിധാനത്തിലേക്ക്

ഈ ആശയം പൂർണമായും പുതിയതല്ല. ഫോട്ടോഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സെല്ലുകളെക്കുറിച്ച് 5 പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി പഠിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ ആശയത്തെ പ്രായോഗിക സാങ്കേതികവിദ്യയാക്കുന്നത് അതിലും വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.

അർധചാലക വസ്തുക്കൾ, നാനോടെക്നോളജി, വെള്ളത്തിന്റെ വിഘടനം, ഊർജ പരിവർത്തനം തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലെ വൈദഗ്ധ്യം ഗവേഷകർ ഒരുമിപ്പിക്കേണ്ടിവന്നു. ചില അടിസ്ഥാനപരമായ പ്രായോഗിക ചോദ്യങ്ങൾക്കും അവർ ഉത്തരം കണ്ടെത്തേണ്ടിയിരുന്നു. കൂടുതൽ വിസ്തൃതിയിൽ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രവർത്തിക്കുമോ? വ്യത്യസ്ത ഘടകങ്ങൾ സംയോജിപ്പിക്കാനാകുമോ? വ്യാവസായിക നിർമാണത്തിന് അനുയോജ്യമായ പ്രക്രിയകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഈ സംവിധാനം നിർമിക്കാനാകുമോ?

പല വർഷങ്ങളിലായി, പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന അർധചാലക വസ്തുക്കളിലും ചെറിയ ലബോറട്ടറി സെല്ലുകളിലുംനിന്ന് സംഘം കൂടുതൽ വിസ്തൃതിയുള്ള ബഹുപാളി സെല്ലുകളിലേക്കും ഒടുവിൽ മൾട്ടിസെൽ ജലവിഘടന സംവിധാനത്തിലേക്കും മുന്നേറി.

സംവിധാനതലത്തിലെ ഈ നേട്ടം പദ്ധതിയുടെ ഫലങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരൊറ്റ സെൽ മാത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം, ഭാവിയിലെ വ്യാവസായിക നിർമാണം കണക്കിലെടുത്ത് രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത വലിയൊരു സംവിധാനത്തിലേക്ക് ഗവേഷകർ ഒന്നിലധികം ഘടകങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ചു.

കൃത്രിമമായി സൃഷ്ടിച്ച സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ നടത്തിയ പരിശോധനകളിൽ, സൗരോർജത്തെ ഹൈഡ്രജനാക്കി മാറ്റുന്നതിൽ ഏകദേശം 18–21% കാര്യക്ഷമത ലഭിച്ചു. സൂര്യപ്രകാശം ഉപയോഗിച്ച് നേരിട്ട് വെള്ളം വിഘടിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ഇത് മികച്ച ഫലമാണ്. ആദ്യം വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് അത് ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളം വിഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ട പരമ്പരാഗത ഇലക്ട്രോലൈസറുകളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഈ സംവിധാനം പിടിച്ചെടുത്ത സൂര്യപ്രകാശം നേരിട്ട് ഉപയോഗിച്ച് ബാഹ്യ വൈദ്യുത ബയസ് ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ചു.

ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇപ്പോഴും ടെക്നോളജി റെഡിനസ് ലെവൽ 4-ൽ (TRL 4) ആണ്. അതായത് ഇത് പ്രാരംഭ പരീക്ഷണഘട്ടത്തിലാണ്; വാണിജ്യ ഉപയോഗത്തിന് തയ്യാറായ ഉൽപ്പന്നമല്ല. എന്നാൽ വിവിധ ഘടകങ്ങൾ വലിയ വിസ്തൃതിയിൽ ഒന്നിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് തെളിയിക്കാനായത് നിർണായക ചുവടുവയ്പാണെന്ന് ഗവേഷകർ കരുതുന്നു.

ശുദ്ധ ഹൈഡ്രജൻ കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാക്കുക

എന്നാൽ ഗവേഷകസംഘത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കാര്യക്ഷമത മാത്രം പോരാ. ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾക്ക് പ്രായോഗിക ബദലായി ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ മാറണമെങ്കിൽ, അപൂർവ വസ്തുക്കളെ ആശ്രയിക്കാതെ തന്നെ അത് ചെലവ് കുറഞ്ഞതും ഈടുനിൽക്കുന്നതുമായിരിക്കണം. FreeHydroCells സംവിധാനം തിൻ ഫിലിം സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്കൊപ്പം സുലഭവും സുസ്ഥിരവും പുനരുപയോഗിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ വസ്തുക്കളും ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ഭാവിയിൽ മോഡുലാർ സംവിധാനങ്ങളായി കൂട്ടിച്ചേർക്കാവുന്ന, കൂടുതൽ വിസ്തൃതിയുള്ളതും ഭാരം കുറഞ്ഞതുമായ ഘടകങ്ങൾ ഗവേഷകർ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഊർജം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനും സംഭരിക്കാനും വ്യത്യസ്തമായൊരു മാർഗത്തിലേക്കാണ് ഇത് വിരൽചൂണ്ടുന്നത്. വലുതും കേന്ദ്രീകൃതവുമായ സൗകര്യങ്ങളെ പൂർണമായി ആശ്രയിക്കുന്നതിനു പകരം, ഹൈഡ്രജൻ ആവശ്യമുള്ള സ്ഥലത്തിന് അടുത്തുതന്നെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കാം.

“ആത്യന്തികമായി നോക്കിയാൽ, ഇലയും സൗരോർജത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ജൈവരാസ ഫാക്ടറിയാണ്.” — ഉൾറിഷ് പ്ലാഷെറ്റ്ക, FreeHydroCells

ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ, വീടുകൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും സമൂഹങ്ങൾക്കും സ്വന്തമായി പുനരുപയോഗ ഊർജം ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ച് സംഭരിക്കാൻ കഴിയുന്ന വികേന്ദ്രീകൃത ഊർജ സംവിധാനങ്ങളാണ് ഗവേഷകർ വിഭാവനം ചെയ്യുന്നത്. ചെറിയ കാറ്റാടി അല്ലെങ്കിൽ ജലവൈദ്യുത സംവിധാനങ്ങൾ സൗരോർജ ഘടകത്തിന് അനുബന്ധമായി പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം. സൂര്യപ്രകാശം ലഭ്യമല്ലാത്തപ്പോൾ ഊർജസംഭരണം സാധ്യമാക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചേക്കും.

അത്തരം സംവിധാനം ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളിലുള്ള ആശ്രയം കുറച്ചേക്കാം. വലിയ തോതിൽ നടപ്പാക്കിയാൽ, ചെലവേറിയ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളിലൂടെ ദീർഘദൂരം ഊർജം കൊണ്ടുപോകേണ്ട ആവശ്യം കുറച്ച് നിലവിലുള്ള ഊർജ ശൃംഖലകളിലെ സമ്മർദം ലഘൂകരിക്കാനും കഴിയും. ഊർജത്തിന്റെ ലഭ്യത, ഉൽപ്പാദനം, സംഭരണം, ഉപയോഗം എന്നിവയിൽ സമൂഹങ്ങളുടെ അതിജീവനശേഷി വർധിപ്പിക്കാനും ഇതിന് കഴിഞ്ഞേക്കാം.

എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഇത് പ്രായോഗികമായി തെളിയിച്ച ഉപയോഗമല്ല; ഭാവിയിലെ ഒരു സാധ്യത മാത്രമാണ്.

ലബോറട്ടറിയിൽനിന്ന് സമൂഹങ്ങളിലേക്ക്

നിലവിലെ ലബോറട്ടറി ആശയസാധൂകരണ ഘട്ടത്തിനപ്പുറത്തേക്ക് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയെ എത്തിക്കുകയും യഥാർഥ ലോകത്തിലെ കൂടുതൽ യാഥാർഥ്യബോധമുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ് അടിയന്തര വെല്ലുവിളി.

കൂടുതൽ പ്രസക്തമായ സാഹചര്യത്തിൽ സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രദർശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് TRL 5-ലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ് ഗവേഷകരുടെ അടുത്ത ലക്ഷ്യം. കാര്യക്ഷമമായി നിർമിക്കാനും ഒടുവിൽ വിപണിയിലെത്തിക്കാനും കഴിയുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനൊപ്പം സംവിധാനത്തിന്റെ വിസ്തൃതി കൂട്ടേണ്ടതുമുണ്ട്.

“ഭാരം കുറഞ്ഞ സംവിധാനങ്ങളുടെ തലത്തിൽ ഇത് നേടാൻ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിഞ്ഞു. അതിന്റെ പ്രാധാന്യം എത്ര പറഞ്ഞാലും അധികമാകില്ല,” ഓ മാനഹാൻ പറഞ്ഞു.

ലബോറട്ടറിയിലെ ആശയസാധൂകരണത്തിൽനിന്ന് വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ വിന്യസിക്കുന്ന ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ സാങ്കേതികവിദ്യയിലേക്കെത്താൻ ഇനിയും ഏറെ ദൂരം പോകാനുണ്ട്. എന്നാൽ സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രാവർത്തികമാക്കുന്ന ഘട്ടത്തിനും വളരെ അപ്പുറത്തേക്ക് ഈ ആശയത്തെ ഗവേഷകർ ഇതിനകം എത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അവരുടെ കൃത്രിമ ഇല പ്രകൃതിയെ പൂർണമായി അനുകരിക്കുന്നില്ല. പകരം, പ്രകൃതിയുടെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള തന്ത്രങ്ങളിലൊന്നായ സൂര്യപ്രകാശം പിടിച്ചെടുത്ത് സംഭരിക്കാവുന്ന രാസഊർജമാക്കി മാറ്റുന്ന രീതിയാണ് അത് സ്വീകരിക്കുന്നത്. ഈ തത്ത്വത്തെ ആധുനിക അർധചാലക, നിർമാണ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ രീതി ആവശ്യത്തിന് ഈടുനിൽക്കുന്നതും ചെലവ് കുറഞ്ഞതും വലിയ തോതിലേക്ക് വികസിപ്പിക്കാവുന്നതുമാക്കി മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞാൽ, ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ നേരിട്ടുള്ളതും ആഘാതം കുറവായേക്കാവുന്നതുമായ ഒരു മാർഗം ഭാവിയിൽ നൽകാൻ ഇതിന് കഴിഞ്ഞേക്കാം.

ആളുകൾ താമസിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന സ്ഥലങ്ങൾക്ക് അടുത്തായി പുനരുപയോഗ ഊർജത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനവും സംഭരണവും എത്തിക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചേക്കാം. കാർബൺ പാദമുദ്രയും ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളിലുള്ള ആശ്രയവും നിലവിലുള്ള ഊർജ ശൃംഖലകളിലെ സമ്മർദവും കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം, ഊർജം എങ്ങനെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കണം, സംഭരിക്കണം, ഉപയോഗിക്കണം എന്നതിൽ സമൂഹങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ നിയന്ത്രണം നൽകാനും ഇതിന് കഴിഞ്ഞേക്കാം.

ഈ ലേഖനത്തിൽ പരാമർശിച്ച ഗവേഷണത്തിന് EU-യുടെ Horizon Programme ആണ് ധനസഹായം നൽകിയത്. അഭിമുഖം നൽകിയവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷന്റെ നിലപാടുകളെ നിർബന്ധമായും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നില്ല. ഈ ലേഖനം ഇഷ്ടപ്പെട്ടെങ്കിൽ സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ പങ്കിടുന്നത് പരിഗണിക്കുക.